باسمه تعالي

« ويژه ارتقاء رتبه شغلي عالی»

 

اداره كل آموزش و پرورش استان گلستان

 

چگونه توانستم انضباط دانش آموزان را در ساعت تدریس بهبود بخشم ؟

 

 

 

بسم الله الرحمن الرحیم

 

ویژه ارتقاء به رتبه عالی

 

چگونه توانستم انضباط دانش آموزان را در

ساعت تدریس بهبود بخشم ؟

 

 

 

9

 

 

 

 

تقديم به :

همه عزيزانی که با شمع وجودشان

روشن گر راه بی انتها و پرپيچ و خم

علم و دانش بوده و هستند .

 

 

 

 

 

 

ضمن تشکر از خالق منان که فقط سزاوار اوست از افرادی که با تحمل زحمات زياد مرا در اين امر ياری کردند تشکر و قدردانی می نمايم .

 

 

 

 

 

فهرست مطالب

 

چکیده..................................................................................................................... 1

مقدمه : توصیف وضعیت و تبیین مسئله............................................................... 2

شواهد 1.................................................................................................................. ..6

مشاهده................................................................................................................. 11

پیشینه تحقیق...................................................................................................... 13

تجزیه و تحلیل داده ها......................................................................................... 16

ارائه راه حل های پیشنهادی................................................................................. 37

فهرست منابع ....................................................................................................... 44

 

چکیده

در سال تحصیلی اخیر كه بطور تمام وقت در آموزشگاه اطهر فاضل آباد مشغول خدمت شدم ، شاهد مسأله ي بي انضباطي بچه ها و مشكلات مدرسه که باعث آزار برخي همکاران مي شد، بودم.

تقريباً هفته اي سه بار و هر هفته يكي از همكاران مي ناليد در حالي كه از شدت عصبانيت گر گرفته بود از كلاسش وارد دفتر مي شد و معمولاً هم از دانش آموزان كلاس سوم انسانی مي ناليدند و آن ها را دانش ‌آموزاني نفهم و بي انضباط مي خوانند كه به همه چيز توّجه دارند مگر درس و تكاليفشان و اينك آن ها هيچ احساس مسئوليتي در قبال وظايف تحصيلي و مدرسه خود ندارند و تنها براي گذراندن وقت به مدرسه مي آيند و هيچ ارزشي براي زحمات معلم هايشان قائل نيستند.

خوشبختانه با راه کارهایی که در این پژوهش هم به آنها پرداخته شده ، توانستم تا حد زیادی این رفتارها را کنترل کنم و مانع تکرار مجدد آنها توسط دانش آموزان گردم.

کلید واژه : بی انضباطی – کلاس درس – سوم انسانی

 

 

 

 

مقدمه

توصيف مسئله و وضعيت موجود

اينجانب زلیخا یکتایی شورک حاجی ، مدت 20 سال است که در آموزش و پرورش مشغول به خدمت هستم . سال هاي نخستین خدمتم را در روستاهاي دور و نزديك و همراه با دانش آموزاني گذراندم كه اغلب داراي شخصيت هاي پر تحرك و در عين حال سر شار از فهم و نجابتي شايسته يك دختر ايراني بودند شايد نحوه زندگي آن ها سبب شده بود بزرگتر از سن شان رفتار كنند. آن ها بچه هايي آرام و منضبط بودند و مشكلي برايم ايجاد نمي كردند فقط به فكر درسشان بودن چون در خانه هايشان وظايف زيادي را بايد انجام مي دادند. پس در منزل فرصت كمتر مي داشتند و سعي مي كردند از همه لحظات كلاس براي برطرف كردن مشكلات درسي شان استفاده كنند . امادر سال تحصیلی اخیر كه بطور تمام وقت در روستا مشغول خدمت شدم ، شاهد مسأله ي بي انضباطي بچه ها و مشكلات مدرسه که باعث آزار برخي همکاران مي شد، بودم. من در آموزشگاه اطهر فاضل آباد ، مشغول به كار شده ام و نسبت به ديگر مدارس كه درس داشته ام كلاس هايي پر جمعيت دارد.

اکثر دانش آموزان دارای وضعیت اقتصادی وفرهنگی متوسطی واغلب آنها در خانوادهای با باورهای دینی قوی رشد کرده اند.وطبق پرسشنامه ای که از والدین داشته ایم .بیشتر با مشکلات اقتصادی وخانوادگی دست وپنجه نرم می کردنددر عین حال تعدادی از والدین به لحاظ اجتماعی از رتبه خوبی برخوردار بودند.

البته من در مدارس پرجمعيت ديگري هم تدريس داشته ام كه مي توان گفت در آن مدارس هم اين مشكل احساس مي شد البته خود من از جهت برقراري ارتباط با بچه ها راحت هستم و مشكل چنداني نداشتم اما از تنش هايي كه بين بچه ها و ساير معلمان ، مدير و معاون و ... ايجاد مي شد بسيار رنج مي بردم تقريباً هفته اي سه بار و هر هفته يكي از همكاران مي ناليد در حالي كه از شدت عصبانيت گر گرفته بود از كلاسش وارد دفتر مي شد و معمولاً هم از دانش آموزان كلاس سوم مي ناليدند و آن ها را دانش ‌آموزاني نفهم و بي انضباط مي خوانند كه به همه چيز توّجه دارند مگر درس و تكاليفشان و اينك آن ها هيچ احساس مسئوليتي در قبال وظايف تحصيلي و مدرسه خود ندارند و تنها براي گذراندن وقت به مدرسه مي آيند و هيچ ارزشي براي زحمات معلم هايشان قائل نيستند.

من به آنها حق مي دادم حضور چند دانش آموز اخلال گر باعث شده بود ديگران را تحت تاثیر قرار داده با خود همراه سازند و بجه ها اين كلاس مرا هم با وجود اينكه علاقه بسيار زيادي به بچه ها دارم و دوست دارم هميشه آن ها را شاد ببينم تا سرو صدا و حرف زشت زدن به يكديگر ، تحريك كردند و نزديك بود قانون مخصوص خودم را فراموش كنم اختيار و نفوذ اخلاقيم را رها كرده و وارد گود رقابت با آنها شدم اما به سرعت خودم را كنترل كردم و اجازه ندادم خشم و غصب بر من چيره شود و من هم به كسي توهين كنم و يا اينكه بخواهم كسي را تنبيه کنم وقتي محيط هاي آموزش مختلف را مقايسه مي كردم مثل روز برايم روشن بودكه تفاوت رفتار و آرامش و انضباط و متقابلاَ ارزشي كه دانش آموزان براي خود قائل بودند مستقيماً در نحوه آموزش و يادگيري آنها مؤثر بود و امر آموزش و تسهیل مي كرد و مهم تر اينكه در كلاس هاي منظم از زمانيكه با يكديگر مي گذرانديم لذّت مي بردیم امّا امسال بايد هميشه در يك حالت كاملاً هوشیار مي بودم تا اينكه مشكلي پيش نيايد كه مانع آموزش شود. خيلي خسته مي شدم و جالب اينكه بچه ها هميشه نا آگاهانه سعي داشتند بلكه فرصتي پيدا كنند تا مساله اي ايجاد كرده و وقت كلاس را تلف كنند و من هميشه سعي مي كردم حسن روابط را با آن ها حفظ كنم و آن ها را زیر نظر بگیرم . نمی گذاشتم موفق شوند و من گواه و مهر تائيدي بر محكوميت هايي باشم كه به رفتار منفي بزرگترها نسبت مي دهند به هر حال به سختي فشار بي انضباطي و به قول برخي همكاران بي ادبي و بي فرهنگي بچه ها را تحمل می كردم و بر خلاف خلقياتي كه داشتم و با بچه ها به شوخي طبعي و لطافت بر خورد مي كردم حالا بايد خيلي با احتياط رفتار كنم و سنگيني گذشت زمان را احساس مي كردم كه بسيار برايم ملال آور بود و مي ترسيدم اين حالت به بچه ها منتقل شود اين مسأله بسيار فكرم را مشغول كرده و بود و تصميم گرفتم با ديگر همكاران در اين باره صحبت كنم با تعجب ديدم بيشتر آن ها اظهار مي كنند دانش آموزان اين كلاس را رها كنيد اين ها به هيچ وجه قابل كنترل نيستند بايد برويم كلاس درسمان را بدهيم و خارج شويم به آن ها رو ندهيد و خارج از حيطه درسي با آن ها صحبت نكنيد كه كارتان پس معركه است آن ها معتقد بودند بايد از روشي خشك استفاده كرد كه بچه ها به خود اجازه ندهند كلاس را شلوغ كنند و يا اينكه از همان تدابيري استفاده كند كه سعي دارند آن را ريشه كن كنند مثلاً براي اينكه سرو صداي بچه ها را آرام كنيم خودمان صدايمان را بلند كنيم و يا وقتي مي خواهيم دعوايي را خاتمه دهيم از زور استفاده كنيم در مقابل بي ادبي دانش آموز بي ادب باشيم . اگر بد دهن است بد و بي راه بگوييم و قبل از همه اينها اينقدر خشن و خشك رفتار كنيم و مقررات سخت وضع كنيم كه جرأت حرف زدن نداشته باشند .

اما آن ها به اين توّجه نداشتند كه با اين روش هاي انعطاف ناپذير آرامش را هم از خود و هم از بچه ها مي گيرند و آن ها را به حضور در كلاس و مدرسه بي علاقه مي كنند و در تمام زمان بايد سنگيني نگاه تنفر آميز بچه ها را تحمل كنند و بدون هيچ لذّتي از اين ارتباط مقدس كلاس را به پايان برسانند.

به امید خداوند متعال برای بهبود نظم دانش آموزانم سعی شده با استفاده از درس طراحی مسائل یادگیری و اقدام پژوهی به پرسش های زیر پاسخی داده شود:

۱) چگونه می توانم با افزایش روحیه نظم در دانش آموزان اتلاف وقت در کلاس را کاهش دهم؟

۲)چگونه می توانم با ایجادانگیزه در دانش آموزان انضباط را در حین تدریس افزایش دهم؟

۳)چگونه می توانم با تغییر چیدمان کلاس و استفاده از روش های فعال انضباط را در حین تدریس افزایش دهم ؟

با توجه به آنچه گفته شد بر آن شدم با مشاهده مصاحبه پرسشنامه ومطالعه کتابها مقالات وسایت های مختلف دلایل بی انظباطی دانش آموزان پایه سوم انسانی را پیدا کنم وبرای بهبود آن اقدام نمایم.

شواهد 1

تعریف مفاهیم و واژگان کلیدی

چگونه: چه ،گونه،به دو معنا در فرهنگ معنی شده1 از چه نوع در چه وضع ؟ 2 ادات تعجب چه جور چطور ؟ (فرهنگ معین صفحه 941جلد 1)

می توانم : تواننده،توانا، توانسته، قدرت داشتن، توانايي داشتن (فرهنگ معین صفحه 491 )

انضباط: (مص ل)1سامان شدن ، به نوا شدن ، خوب نگاه داشتن ، نظم داشتن ، 2 سامان پذ یری، آراستگی، 3پیروی کامل از دستورات نظامی (فرهنگ معین صفحه 329جلد 1)

دانش آموزان: 1آنکه علم آموزد 2(نو.)شاگرد دبیرستان(فرهنگ معین صفحه 1061جلد 2)

بهبود : به‌بودن, خوب‌بودن،به دو معنا در فرهنگ معنی شده 1 - بهتری ترقی تدریجی . 2 - عافیت سلامتی تندرستی. · (فرهنگ معین صفحه 476جلد 1)

یافته های علمی:

انضباط: از نظر معنای عبارتست از اعمال قواعد و مقرراتی که یادگیری را تسهیل می کند و اخلال در کلاس را به حداقل کاهش می دهد(صفوی/1383).

لوفرانسو(1991) معتقد است انضباط بدان دسته از اعمال معلم اطلاق می شود که مانع سرزدن رفتارهای از دانش آموز است که فعالیت کلاسی را مختل یا تهدید به اخلال می کند(صفوی به نقل از زمانی،1378).

به نظم و انضباط به عنوان روشی برای تعیین حدود، انتظارات و وظایف بیندیشید. (نشریه پیوند، فروردین 85، شماره 318، ص 31)

عده‌اي كنترل رفتار فراگيرندگان و تسلط بر عوامل رفتاري آنان را انضباط مي نامند,برخي معتقدند؛ نظم و انظباط شامل هر نوع سازماندهي در محيط مدرسه و كلاس است، به نحوي كه سبب افزايش يادگيري ‌شود.

اصغري پور بي‌انضباطي را اينگونه تعريف مي كند :«هر نوع رفتاري كه از ارزش‌هاي پذيرفته شده جامعه به دور است (با توجه فرهنگ)و داراي تكرار شدت و مداومت است و در زمانها و مكانهاي متعدد اتفاق مي افتد و همچنين رفتاري است كه با درماندگي و كاهش كارايي فرد همراه است».

ايزابل كلاك:«بي انضباطي را رفتاري مي داند كه از طرف تعدادي از دانش‌آموزان انجام مي شود و مشكلاتي را براي فرد معلم به وجود مي‌آورد و معلم را در راه رسيدن به هدف كه ارتقای تحصيلي دانش‌آموزان است با مشكل روبرو مي‌كند و مانع از پيشرفت كار تحصيلي مي شود و رفتار آنان نا معقول و نا منظم است ».

پایبندی به ضابطه ها در یک گروه اجتماعی باعث تداوم آن می شود. انضباط، اخلاق کلاس درس است و بدون آن کلاس تبدیل به یک ازدحام یا غوغا می شود. (سی ام فلینگ، الیزابت پروس،1373 ، ص 80)

انضباط در معانی مختلف اطاعت کورکورانه، تنبیه، محدودیت، نظم، قاعده و قانون استعمال می